‘Kwijtraken is niet hetzelfde als verliezen.’

In deze reeks delen we verrassende uitspraken van kinderen. Ze lijken misschien zeldzaam, maar komen vaak voor dan je denkt. De kunst is om ze te ontdekken en te durven erop in te gaan. Zo kom je samen tot verwondering en verdieping in het onderwijs.

Maaike Merckens-Bekkers:

Als kinderfilosoof raak je vaak betrokken bij de meest interessante projecten. In dit geval een kunsteducatief project rondom het thema: verlies en troost. Samen met een theatermaker mocht ik workshops gaan verzorgen voor groep 7 en 8 van een basisschool. Zoals het thema al doet vermoeden is de kans groot dat op de vraag, wat kun je allemaal verliezen?, er zeker ook het antwoord je leven zal oppoppen. In de ogen van velen een ongezellig onderwerp dat zoveel mogelijk weggehouden moet worden bij kinderen. In dit geval was dat echter al niet meer mogelijk want de werkelijkheid was al hard de klas binnengekomen toen de huidige groep 8 nog groep 6 was. Zaynab*, een pittig lief kind was plots aan een hartstilstand overleden. Heel uitzonderlijk en toch gebeurd.

De opdracht vooraf was om het luchtig te houden maar het onderwerp hoefde niet meteen vermeden te worden. We deelden kaartjes uit en de bedoeling was om op zoveel mogelijk kaartjes in één woord te noemen wat je allemaal kunt verliezen. Daarvoor kregen de kinderen twee minuten de tijd. Daarna mochten ze twee aan twee een woord uitbeelden zonder woorden te gebruiken en de groep mocht raden wat het woord was. Vrolijkheid alom. Je kunt van alles verliezen: Je sleutels, je huisdier, je verstand, je leven, je lievelingspen, je vriendschap, je humeur, en ga zo maar door. Aan inspiratie geen gebrek. Hierna werd het tijd voor het filosofische gesprek.

Ik begon met het verliezen van je verstand. Grappig en verrassend dat een kind dat nog lang niet in de gevarenzone van Alzheimer verkeert, dit noemde. ‘Wat betekent je verstand verliezen?’ ‘Mijn moeder zegt de hele dag tegen mij: “ben je nou je verstand verloren” als ik iets doe dat ze niet fijn vindt.’  ‘Ja, want wij zijn nog jong en doen vaak hele domme dingen waar je ouders heel boos om worden.’ De voorbeelden van domme dingen vlogen me om de oren - drie keer je huissleutel verliezen en nooit meer terugvinden in één maand is inderdaad niet slim. Maar dan hoor ik ze zeggen dat je huissleutel verliezen niet echt verliezen is, maar meer kwijtraken. Deze uitspraak klinkt logisch maar verdient wel enige toelichting. En die volgt: ‘Bij kwijtraken is iets weg en komt het nooit meer terug. Het is verdwenen. Verliezen is iets anders. Het is er niet meer maar het is niet weg.’

‘Het is net als met tijd, die verlies je wel maar is niet weg.’ ‘Of, net als met Zaynab, die zijn we verloren maar ze is niet weg. Ze ligt op de begraafplaats en als je wilt kun je er iedere dag naartoe. En je kunt iedere dag aan haar denken.’ Op deze manier is verliezen iets heel anders dan kwijtraken. Zaynab zijn ze verloren, maar niet kwijt. Ze is er nog - zoals de tijd.  Een mooie troostende gedachte.

Wil jij ook leren filosoferen? Schrijf je in voor de hele opleiding of voor een trainingsdag bij de opleidingkinderfilosofie.nl. Daar vind je het hele programma.

Uitspraak van de leerkracht: ‘Je hield het echt heel luchtig en ging toch de diepte in. Ik dacht dat het veel zwaarder zou worden als je gaat filosoferen over verlies en troost.’