Kunnen we eigenlijk leren eten?

In deze reeks delen we verrassende uitspraken van kinderen. Ze lijken misschien zeldzaam, maar komen vaak voor dan je denkt. De kunst is om ze te ontdekken en te durven erop in te gaan. Zo kom je samen tot verwondering en verdieping in het onderwijs.

Karen Faber: Als kinderfilosoof werk ik op verschillende basisscholen. Heel afwisselend, want in de filosofie zijn de onderwerpen uiteenlopend. Dit keer een project over wereldreligies. Op een basisschool in Limburg gaf ik alle groepen les. Een filosofische vraag kun je niet altijd inplannen, die popt soms zomaar op. Soms lukt het om daar spontaan op in te gaan, soms niet.

Op een woensdagmiddag is de filosofieles net afgelopen en op ’t rooster staat ‘lunch eten’. Liam* (11) vraagt aan zijn eigen juf: ‘Juf, wat is het volgende vak? Eten? Kunnen we eigenlijk leren eten?’

Juf glimlacht: ‘Eet nou maar gauw je boterham op, dan kun je lekker lang buiten spelen!’ Begrijpelijke opmerking gezien de korte lunchpauze. Die is als een pitstop: even tanken en de kids vliegen naar buiten. Ik kan nog net zeggen: ‘Goeie vraag Liam! Hoe kwam je erop?’ ‘Omdat het op het rooster staat’. Jammer dat mijn les erop zit. Het was een leuke startvraag geweest voor een gesprek met de groep. Om samen te  twijfelen aan dat wat we vanzelfsprekend vinden. Ik vertrek nu naar ’t oosten voor een bovenschoolse workshop Kinderfilosofie en maak een tussenstop in Emmerich in Duitsland. Toevallig loop ik langs een basisschool en zie ik de kinderen aan lange gedekte tafels zitten. Ik ruik warm eten, hoor gerinkel van bestek. Liam’s vraag laat me niet los. Kun je leren eten? 

Even later leg ik ‘m voor aan de leerkrachten in de Achterhoek. ‘Nee,’ menen zij. ‘Eten dóe je gewoon. Eten leer je niet op school.’ We vragen samen door: zijn er situaties waarin een kind wél leert eten? Hoe zit het met baby’s? Wat is leren eigenlijk? Wanneer noem je iets een schoolvak? Is afleren ook aanleren? Is eten iets dat je móet leren, of kun je erom heen?  Er ontstaat een mooi gesprek over de rol van de opvoeder. Wie leert er? Leert de opvoeder het jou of leer jij het zelf? Over de leeromgeving, voorbeeldgedrag, tafelmanieren, aan- en afleren, bewust en onbewust leren, de rol van herinnering en geheugen. Uiteindelijk concluderen zij: eten kun je toch wél leren. Kun jij als leerkracht bij de vraag blijven? Filosoferen hoeft niet in een extra lesuur. Maak in het moment zelf ruimte voor de verwondering die kinderen al aan je laten zien. Vraag eens ter plekke door, vanuit een open houding, met enige vertraging. Dat kan ook tijdens de lunch of buiten op het plein. Onderzoek samen wat er te ontdekken valt achter de mooie vragen van kinderen.  

Wil jij ook leren filosoferen? Schrijf je in voor de hele opleiding of voor een trainingsdag bij de opleidingkinderfilosofie.nl. Daar vind je het hele programma. 

 * niet zijn echte naam.