Waarom nemen dingen ruimte in?

In deze reeks delen we verrassende uitspraken van kinderen. Ze lijken misschien zeldzaam, maar komen vaak voor dan je denkt. De kunst is om ze te ontdekken en te durven erop in te gaan. Zo kom je samen tot verwondering en verdieping in het onderwijs.

Sabine Wassenberg:

Ik sta onder de douche en mijn dochter zit op het toilet. Plotseling lacht ze. Ik vraag waarom ze lacht. Ze zegt: ‘Nou ik dacht aan die vraag waarom dingen plek innemen.’

Ik kan mijn oren niet geloven. Het duurt even voordat ik kan plaatsen waar dit vandaan komt. Een paar dagen geleden zijn we naar de toneelvoorstelling geweest van De zoon van de gazelle. Het is een stuk dat gemaakt is van mijn gelijknamige boek, en het staat net als het boek bol van de filosofische vragen. Deze vraag komt er ook in voor. Hoe het kan dat dingen ruimte innemen, was een vraag die ik tijdens het schrijven van het boek niet zo snel bij kinderen neer zou leggen. Maar het ging om iets diepers. Het originele verhaal Hayy ibn Yaqzan waarvan het boek een hervertelling is, redeneerde over een Schepper, wat in onze hervertelling het Mysterie is genoemd. De vragen werden gesteld: waar komt alles vandaan? Hoe hebben de dingen een vorm gekregen?  Hierbij werd ik zelf gegrepen door het opmerkelijke idee dat dingen in hun vorm blijven. Dingen vallen niet zomaar uit elkaar. Een giraffe blijft altijd een giraffe. Dingen blijven continu, ze veranderen een beetje, maar de vorm blijft. Iets verandert niet ineens naar een totaal ander ding. Er is continuïteit. Het tweede punt was: dingen nemen ruimte in. En hierdoor komen we in een vrij ongrijpbaar domein terecht. De ruimte zelf. Wat is dat? Hoe komen we eraan? Het is net zo’n vage dimensie als tijd, als je erover nadenkt. ‘Hoe bedoel je?’ vraag ik mijn dochter. ‘Het is grappig,‘ zegt ze, ‘dat als er een vogel is, dat die de lucht in beslag neemt. Dan kan daar geen lucht zijn.’ We hadden na het toneelstuk niet over deze vraag gesproken. Maar ze reproduceerde precies de constatering die de acteur deed. Blijkbaar was er een idee in haar hoofd geplant tijdens het toneelstuk - en kwam dit idee dagen later weer naar de oppervlakte.

Ik zou kunnen doorvragen. Welke dingen nemen ruimte in beslag? Bestaan er ook dingen die géén ruimte innemen? Soms leiden vragen tot een gesprek of een discussie. Maar soms uiten ze zelf al verwondering. En soms hoef ik die alleen maar te erkennen en -figuurlijk- ‘ruimte te geven’. ‘Wat leuk dat je dat grappig vindt,’ zeg ik dus. ‘Inderdaad heel gek eigenlijk, hè? Dat dingen ruimte in beslag nemen.’ Yara weet dat ik filosofie belangrijk vind en stelt soms filosofische vragen omdat ik daar altijd leuk op zal reageren. Maar dit keer deed ze het absoluut niet voor mij. Ze zat gewoon op het toilet aan een vraag te denken en moest daarbij hardop lachen.  

Wil jij ook leren filosoferen? Schrijf je in voor de hele opleiding of voor een trainingsdag bij de opleidingkinderfilosofie.nl. Daar vind je het hele programma.