Beter kijken leidt tot meer zien

Sandra de Weijze volgde afgelopen jaar de Opleiding Kinderfilosofie in Utrecht. Nu probeert ze haar lessen kunsteducatie te vervlechten met een vleugje kinderfilosofie. Lees hier haar verhaal:

In mijn workshop Jouw verhaal, die ik gaf op het Goois Cultuureducatiefestival in Naarden Vesting, daagde ik de deelnemers, volwassenen die met kinderen werken, uit tot creatief denken. Hierbij maakte ik gebruik van de tools die ik in de Opleiding Kinderfilosofie heb meegekregen om kinderen dieper te leren nadenken. 

Kunst nodigt ons uit tot associëren en brengt ons in contact met nieuwe vragen en ideeën. Dat wilden we onderzoeken in de workshop. Als dichter, prentenboekmaker en tekendocent hanteer ik elementen van Visual Thinking Strategie en Art Based Learning in mijn lesmateriaal. Hierbij komen ook filosofische vragen aan bod: Wat is een verhaal? Hoe ontstaat een verhaal? Ook draait het natuurlijk om de vraag: Wat is jouw verhaal?

De veertig deelnemers kregen bij aanvang een envelop met ontregelende vragen en prikkelende kunstbeelden waarmee ze aan de hand van een activerende kortdurende powerpointpresentatie een beeld moesten creëren met een eigen vraag. Een vraag die paste bij de uitdagingen van hun eigen les- of werkomgeving met kinderen.

Kunst kijken is een vraag stellen. Wat zie ik en wat roept het op en waarom? Of: Welke vraag houdt mij bezig? Kan een beeld mij bepaalde onverwachte inzichten geven? Kunst kijken is een vorm van associëren. Het is een prachtige stimulus als vertrekpunt voor filosofische gesprekken. 

Eén van de reacties van de deelnemers op deze oefening, in tekst en beeld, was: ‘In welk hokje pas jij?’ Een remedial teacher bedacht de vragen ‘Wat laat jou koud?’ en ‘Waar ga jij van aan?’ Een andere reactie was: ‘Waarom heb ik faalangst?’ Weer een ander reflecteerde op haar eigen keuzestress en bedacht de vraag: ‘Denk ik dat ik denk?’

Kunst kan een inspiratie vormen tot reflectie. De lesvorm Plaatje, praatje, daadje leidt tot divergent en convergent denken, en levert altijd spannende resultaten op. In mijn ervaring vullen kunst en filosofie elkaar perfect aan, omdat ze dezelfde drijfveren hebben: beter kijken leidt tot meer zien.

Ook bezocht ik de leerlingen van kadermavo3 van het Markland College Oudenbosch. Deze workshop ging over de woorden die er toe kunnen doen, ook als je later bezorger wilt worden. We spraken over woorden met een bedoeling, zoals in een rap, dat ook een gedicht kan zijn. Ze gingen zelf aan de slag en tijdens het werken kwamen de diepere vragen al naar boven. Ik ving een flard van een gesprek op:

‘Als je kracht hebt, ben je dan sterk?’ ‘Qua spierballen of qua emotie?’

Ook checkte iemand bij mij: ‘Mevrouw, moeten we schrijven vanuit ons hart?’  De workshop ging over jezelf durven zijn. Een wat stillere leerling verwoordde het prachtig: 

Zet na zet | speelt hij zijn eigen spel | 

en zet hij zijn leven op het spel | Zet na zet | 

maakt hij zijn eigen keuze | op het spel

Het is de uitdaging om in jezelf te graven als je creatief wilt zijn, zoals in zo’n workshop. Het persoonlijke verhaal komt naar voren en filosoferen kan helpen om dit proces te ondersteunen. Wie ben jij? Daar gaat het eigenlijk altijd om.

 Zou jij ook je kunsteducatielessen filosofisch willen maken? Laat je onderdompelen in de wereld van de kinderfilosofie in de Opleiding Kinderfilosofie.

Wil je van kinderfilosofie je vak maken? Wij leiden op tot level 1 (beginnend kinderfilosoof) én level 2 (zelfstandig kinderfilosoof). Sluit je aan bij de beroepsgroep en ga aan de slag als gastdocent/ vakdocent Kinderfilosofie.